ایجاد اختلال در انجام هر یک از این فعالیتها یا همراه شدن درد با آن¬ها نوعی اختلال سیستم جونده تلقی می¬شود. و TMD به مجموعه اختلالاتی گفته می¬شود که می¬توانند عضلات، مفصل گیجگاهی فکی و ساختارهای مربوطه از جمله تاندون¬ها را درگیر کند. در این مقاله توضیح میدهیم که چگونه درد فک را درمان میکنیم.
علائمی که در این بیماری مشاهده می¬شود معمولا قسمتی یا همه این موارد است:
1) درد فک یا صورت در ناحیه مفصل یا عضلات جونده یا هردو
2) محدودیت در بازکردن فک در حرکات فک
3) دردناک بودن ساختمان¬های ماسکولواسکلتال(ماهیچه¬ای¬¬-اسکلتی)
4) سروصداهای مفصلی حین عملکرد
5) قفل شدگی فک و درجاتی از ترسیموس
*بطور کلی مفصل فک ما به کمک یک سری عضلات و تاندون ها قابلیت جابجایی و ایجاد حرکت فک را دارد. هر گاه داخل مفصل فک یا برای غضروف مفصل فک مشکلی بوجود بیاید یا این عضلات و تاندون ها دچار آسیب و اسپاسم شوند و به خوبی عمل نکنند دچار درد و سختی در باز وبسته کردن دهان و به اصطلاح درد فک میشویم.
مفصل گیجگاهی فکی(TMJ) از یک بستر استخوانی، لیگامان¬ها، دیسک مفصلی تشکیل شده است. بویژه شکل و نحوه قرارگیری قسمت¬های استخوانی در افراد مختلف به لحاظ ژنتیکی متفاوت است و گاهی علت اصلی بوجود آورنده بیماری می¬تواند همین آناتومی متفاوت مفصل باشد.
اجزا استخوانی توسط یک کپسول فیبروزه با هم در ارتباطند و این کپسول فیبروزه با بافت سینوویال پوشیده شده است و مایع سینوویال فضای درون مفصل را پر می¬کند و حاوی موسین و پروتئین بویژه هیالورونیک اسید است.
غضروف فیبرو از سطوح استخوانی مفصل حین عملکرد محافظت می¬کند و قابلیت بازسازی دارد. دیسک مفصلی در مرکز مقعر و در دو طرف برجسته است. دیسک توسط لیگامان¬ها به سطوح مفصل متصل می¬شود. لیگامان¬ها شامل لیگامان¬ کپسولار، لیگامان لترال و لیگامان¬های فرعی است.
عضلات سیستم جونده شامل عضله ماستر، تریگوئید داخلی، تریگوئید خارجی و تمپورالیس است.
عضله ماستر از دو بخش سطحی و عمقی تشکیل شده. در برخی از افراد بخش عمقی ماستر روی مفصل TMJ همپوشانی دارد. در این افراد درد عضله ماستر در ناحیه اطراف گوش حس می¬شود.
درواقع گاهی دردهای حوالی گوش به درد TMJ یا عضله جونده و یا هر دو مربوط است. علائم درد و ناراحتی سیستم جونده یا مفصل گیجگاهی فکی بسیار شایع است و بالای 60 درصد افراد ممکن است در مقطعی از زندگی آنرا تجربه کنند اما اغلب موارد خوشبختانه خودبه¬خود برطرف می¬شود و فرد نیازی به مراجعه جهت درمان ندارد. اما در 7-5 درصد موارد علائم شدید و غیرقابل تحمل می¬شود و حدود 12 درصد به حالت مزمن و طولانی مدت در می¬آید. بیشترین سن شیوع دردهای فکی صورتی 40-20 سالگی است.
در مورد علت بوجود آمدن دردهای سیستم جونده و مفصل گیجگاهی فکی ((TMD اطلاعات کاملی دردست نیست اما می¬توان به عواملی از قبیل ناهماهنگی اکلوزال( نحوه بستن فک و روی هم قرارگرفتن دندان¬ها)، فعالیت بیش از حد عضلات، مکانیسم¬های مرکزی(مغزی) درد، دیسترس¬های روانی و ضربه به فک و صورت اشاره کرد.
درمان درد¬های سیستم جونده اغلب بصورت محافظه¬کارانه و با تکنیک¬های غیرتهاجمی و غیرجراحی صورت می¬گیرد و موارد بسیار کمی هستند که واقعا برای درمان ناگزیر به جراحی هستند.
متخصص بیماریهای دهان و فک و صورت از این تکنیک های غیر تهاجمی مثل فیزیوتراپی با دستگاه TENS یا لیزر، تزریق داروهای ضد التهاب و یا اسید هیالورونیک داخل مفصل، تزریق بوتاکس در ناحیه عضلات درگیر، ساخت نایت گاردهای مخصوص و ورزشها و تمرینات خانگی و .... کمک میگیرد و اکثر دردهای TMD با همین روشها قابل درمانند. معمولا بهره گیری از چند تکنیک همزمان ، به صلاح دید متخصص موثرترین روش است.
چگونه درد فک را در خانه درمان کنیم؟ روشهای درمان خانگی درد فک چیست؟
* تمرینات کششی و تقویت عضلات جونده صورت بصورت مستمر، تلاش برای جویدن دوطرفه و بالانس در دو سمت دهان، قرار دادن حوله گرم و ماساژ عضلات جونده صورت (ناحیه گونه و لپ) و استفاده از لقمه های کوچک از جمله راهکارهای خانگی درمان درد فک است. سعی می کنیم در مقالات آتی توضیحات مفصل تری در این خصوص داشته باشیم.